Gelir vergisi nedir?
Gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden alınan doğrudan vergidir.
Ücret, ticari kazanç, serbest meslek kazancı, kira geliri, menkul sermaye iradı ve diğer bazı kazançlar gelir vergisinin kapsamına girebilir. Her gelir unsurunun beyan, istisna ve matrah kuralları aynı değildir.
Çalışanların ücret gelirlerinde vergi çoğunlukla işveren tarafından bordroda hesaplanır ve stopaj yoluyla kesilir. Uygulanacak oran, yıl başından itibaren biriken gelir vergisi matrahına göre belirlenir.
Gelir
Vergiye tabi kazanç veya iradın başlangıç noktasıdır.
Matrah
Verginin hesaplandığı yasal tutardır.
Tarife
Matrah dilimlerine uygulanan artan oranlı yapıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Kişisel beyan, istisna, teşvik veya bordro uygulamalarında Gelir İdaresi Başkanlığı açıklamaları ve mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.
2026 gelir vergisi dilimleri
2026 tarifesi artan oranlıdır. Matrah yükseldikçe aşan kısma sırasıyla yüzde 15, yüzde 20, yüzde 27, yüzde 35 ve yüzde 40 oranları uygulanır.
| Matrah aralığı | Oran | Hesaplama | Kapsam |
|---|---|---|---|
| 190.000 TL'ye kadar | %15 | Matrah × %15 | Tüm gelirler |
| 400.000 TL'nin 190.000 TL'si için | %20 | 28.500 TL + aşan kısım × %20 | Tüm gelirler |
| 1.000.000 TL'nin 400.000 TL'si için | %27 | 70.500 TL + aşan kısım × %27 | Ücret dışı gelirler |
| 1.500.000 TL'nin 400.000 TL'si için | %27 | 70.500 TL + aşan kısım × %27 | Ücret gelirleri |
| 5.300.000 TL'ye kadar | %35 | İlgili alt dilim vergisi + aşan kısım × %35 | Tüm gelirler |
| 5.300.000 TL'den fazlası | %40 | İlgili sabit vergi + aşan kısım × %40 | Tüm gelirler |
Ücret gelirlerinde üçüncü dilim farklıdır
2026 yılında yüzde 27'lik dilimin üst sınırı ücret gelirlerinde 1.500.000 TL, ücret dışı gelirlerde ise 1.000.000 TL olarak uygulanır.
Gelir vergisi matrahı nedir?
Matrah, vergi oranının doğrudan uygulandığı tutardır; brüt ücret ile aynı değildir.
Ücret bordrosunda genel matrah mantığı
Gelir Vergisi Matrahı = Brüt Ücret − Yasal Sigorta Kesintileri − Uygulanabilen İndirimler
Gerçek bordroda istisna, teşvik, özel indirim ve ücret unsurları hesaplamayı değiştirebilir.
Brüt ücretin tamamına doğrudan gelir vergisi oranı uygulanmaz. Önce çalışan payına ait yasal sigorta kesintileri ve mevzuata göre dikkate alınabilen kalemler düşülür. Kalan tutar gelir vergisi matrahını oluşturur.
Brüt ücret
Kesintiler uygulanmadan önceki toplam ücret ve ücret niteliğindeki ödemelerdir.
Vergi matrahı
Gelir vergisi tarifesine giren, yasal kesintiler sonrası hesaplanan tutardır.
Kümülatif vergi matrahı nedir?
Kümülatif vergi matrahı, çalışanın yıl başından ilgili aya kadar oluşan gelir vergisi matrahlarının toplamıdır.
Ocak ayı matrahı tek başına ilk kümülatif matrahtır. Şubat ayında Ocak ve Şubat matrahları toplanır. Bu süreç yıl boyunca devam eder. Toplam matrah tarife sınırını geçtiğinde aşan bölüm bir sonraki oranla vergilendirilir.
| Ay | Aylık matrah | Kümülatif matrah |
|---|---|---|
| Ocak | 40.000 TL | 40.000 TL |
| Şubat | 40.000 TL | 80.000 TL |
| Mart | 40.000 TL | 120.000 TL |
| Nisan | 40.000 TL | 160.000 TL |
| Mayıs | 40.000 TL | 200.000 TL |
Bu örnekte Mayıs ayı içinde 190.000 TL sınırı aşılır. İlk 190.000 TL yüzde 15, sınırı aşan 10.000 TL ise yüzde 20 oranla hesaplanır.
Gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Matrah tek bir oranla çarpılmaz; tutar ilgili dilimlere dağıtılır ve her parçaya kendi oranı uygulanır.
Artan oranlı tarife mantığı
Toplam Vergi = Her Dilime Düşen Matrah × O Dilimin Oranı
Üst dilime geçiş, önceki dilimlerin oranını değiştirmez.
- 1
Vergiye tabi matrahı belirleyin.
- 2
Matrahın hangi vergi dilimlerine dağıldığını bulun.
- 3
Her dilime giren tutarı ilgili oranla çarpın.
- 4
Dilimler için hesaplanan vergileri toplayın.
- 5
Ücret bordrosunda uygulanabilen istisna ve mahsupları ayrıca dikkate alın.
2026 gelir vergisi örnek hesaplamaları
Aşağıdaki örnekler yalnızca tarife hesabını göstermek için hazırlanmıştır; bordro istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.
Örnek 1: 150.000 TL matrah
150.000 × %15 = 22.500 TL
Örnek 2: 300.000 TL matrah
İlk 190.000 TL için: 190.000 × %15 = 28.500 TL
Aşan 110.000 TL için: 110.000 × %20 = 22.000 TL
Toplam vergi: 50.500 TL
Örnek 3: Ücret gelirinde 700.000 TL matrah
İlk 190.000 TL için: 28.500 TL
190.000–400.000 TL arası: 210.000 × %20 = 42.000 TL
400.000 TL'yi aşan 300.000 TL: 300.000 × %27 = 81.000 TL
Toplam vergi: 151.500 TL
Ücret gelirlerinde gelir vergisi
Ücret vergisi aylık bordroda görünse de oranı belirleyen unsur yıl içinde biriken kümülatif matrahtır.
Aylık ücret sabit kalsa bile çalışan yıl içinde üst vergi dilimine geçebilir. Bu nedenle net maaş bazı aylarda düşebilir. Ancak düşüş, brüt ücretin tamamının yeni orana tabi olduğu anlamına gelmez.
Aylık bordro
Vergi kesintisi her ay bordroda gösterilir.
Yıllık birikim
Kümülatif matrah yıl boyunca yükselir.
Dilim geçişi
Aşan bölüm bir sonraki oranla vergilenir.
Vergi dilimi geçişi maaşı nasıl etkiler?
Üst dilime geçişte yalnızca sınırı aşan matrah bölümüne daha yüksek oran uygulanır.
Kümülatif matrah 185.000 TL iken o ay 40.000 TL daha matrah oluşursa, 5.000 TL ilk dilimde; kalan 35.000 TL ikinci dilimde değerlendirilir. Bu nedenle o ayın efektif vergi oranı iki oranın birleşiminden oluşur.
“Yüzde 20'lik dilime girdim, maaşımın tamamından yüzde 20 kesilecek” düşüncesi yanlıştır. Tarife dilimsel çalışır.
Gelir vergisinde istisna ve indirimler
Hesaplanan vergi ile bordroda ödenecek vergi aynı olmayabilir; istisna, indirim ve mahsuplar sonucu etkileyebilir.
Ücret gelirlerinde asgari ücret düzeyine ilişkin gelir vergisi istisnası bordro hesabında önemlidir. Ayrıca engellilik indirimi, belirli sigorta primleri, teşvikler ve özel durumlar matrahı veya ödenecek vergiyi etkileyebilir.
Her indirim her çalışan veya her gelir türü için otomatik uygulanmaz. Şartların belge ve mevzuat açısından ayrıca incelenmesi gerekir.
Birden fazla işverenden ücret geliri
Bir takvim yılında birden fazla işverenden ücret alanlarda yıllık beyanname yükümlülüğü doğabilir.
2026 yılı için birinci işverenden sonraki işverenlerden alınan ücretlerin toplamının 400.000 TL'yi aşması halinde ücretlerin tamamının beyan edilmesi gerekebilir.
Ayrıca birinci işveren dahil toplam ücret gelirinin 5.300.000 TL'yi aşması halinde de beyan yükümlülüğü gündeme gelebilir. İşveren sıralaması, ücretli tarafından belirlenebilir.
İş değişikliği, aynı anda birden fazla işverenden ücret alma, şirket birleşmesi veya grup şirketleri arasında geçiş gibi durumlarda beyan yükümlülüğü için uzman görüşü alınması faydalıdır.
Gelir vergisi hesaplamasında sık yapılan hatalar
En yaygın hatalar, brüt ücret ile matrahı karıştırmak ve dilim mantığını tek oranlı hesap sanmaktır.
Brüt ücretin tamamına oran uygulamak
Önce gelir vergisi matrahının belirlenmesi gerekir.
Üst dilime geçince tüm matrahı yüksek oranla çarpmak
Yalnızca eşik üzerindeki tutar yeni oranla hesaplanır.
Aylık matrah ile kümülatif matrahı karıştırmak
Dilim tespiti yıl başından itibaren biriken matrahla yapılır.
Ücret ve ücret dışı tarife sınırlarını aynı sanmak
2026 yılında yüzde 27'lik dilimin üst sınırı farklıdır.
İstisna ve mahsupları yok saymak
Bordroda ödenecek vergi genel tarife hesabından farklı olabilir.
Eski yılın vergi dilimlerini kullanmak
Tarife tutarları yıllara göre güncellenir.
Gelir verginizi hızlıca hesaplayın
Matrah ve gelir türü bilgilerini kullanarak yaklaşık gelir vergisi sonucunu görüntüleyin.
Hesaplama aracına gitGelir vergisi hakkında sık sorulan sorular
2026 vergi dilimleri, kümülatif matrah ve ücret bordrosu hakkında en çok sorulan soruların yanıtlarını aşağıda bulabilirsiniz.
Gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Gelir vergisi, vergiye tabi matrahın ilgili yılın gelir vergisi tarifesindeki dilimlere dağıtılmasıyla hesaplanır. Her dilime giren tutara o dilimin oranı uygulanır ve sonuçlar toplanır.
2026 yılında ilk gelir vergisi dilimi kaç TL'dir?
2026 yılı gelir vergisi tarifesinde ilk dilim 190.000 TL'ye kadardır ve bu dilime yüzde 15 oran uygulanır.
Kümülatif vergi matrahı nedir?
Kümülatif vergi matrahı, yıl başından itibaren gelir vergisine tabi ücret matrahlarının toplamıdır. Çalışanın hangi vergi diliminde olduğunu belirlemek için kullanılır.
Vergi dilimine girince maaşın tamamı yüksek orandan mı vergilenir?
Hayır. Yalnızca ilgili dilimi aşan kısım daha yüksek oranla vergilenir. Önceki dilimlerde kalan tutarlar kendi oranları üzerinden hesaplanmaya devam eder.
Brüt maaş ile vergi matrahı aynı şey midir?
Aynı değildir. Gelir vergisi matrahı, brüt ücret üzerinden yasal kesintiler ve uygulanabilen istisnalar dikkate alınarak belirlenir.
Gelir vergisi aylık mı yıllık mı hesaplanır?
Ücretlerde vergi kesintisi aylık bordroda yapılır; ancak uygulanacak oran yıl başından itibaren biriken kümülatif matraha göre belirlenir.
İş değiştirince vergi dilimi sıfırlanır mı?
Uygulama, işveren ve çalışma koşullarına göre değişebilir. Birden fazla işverenden ücret elde edilmesi halinde beyan yükümlülüğü de doğabilir. Güncel durum için bordro birimi veya mali müşavir görüşü alınmalıdır.
Asgari ücret gelir vergisinden istisna mı?
Ücret gelirlerinde asgari ücret düzeyine ilişkin gelir vergisi istisnası uygulanır. İstisnanın bordroya etkisi ücret tutarı ve ilgili ayın koşullarına göre hesaplanır.
Gelir vergisi ile damga vergisi aynı şey midir?
Hayır. Gelir vergisi kazanç veya irat üzerinden, damga vergisi ise belirli belgeler ve ücret bordrosundaki matrah üzerinden ayrı kurallarla hesaplanır.
Gelir vergisi matrahı nerede yazar?
Çalışanlar gelir vergisi matrahını ve kümülatif matrahı genellikle aylık ücret bordrosunda görebilir.
Vergi dilimi neden yıl içinde değişir?
Kümülatif matrah her ay arttığı için belirli eşikler aşılır. Eşik aşıldığında aşan tutara bir sonraki dilimin oranı uygulanır.
Yüzde 27 vergi dilimine girince net maaş ne kadar düşer?
Düşüş, o ay matrahın ne kadarının yüzde 27'lik dilime girdiğine ve bordrodaki diğer kesinti ile istisnalara bağlıdır. Maaşın tamamı bir anda yüzde 27 oranla vergilenmez.
Gelir vergisi hesaplamasında SGK primi dikkate alınır mı?
Ücret bordrosunda gelir vergisi matrahı belirlenirken çalışan payına ait yasal sigorta kesintileri dikkate alınır.
Birden fazla işverenden ücret alanlar beyanname verir mi?
Belirli yıllık sınırların aşılması halinde beyanname gerekebilir. 2026 yılı için birinci işverenden sonraki ücretlerin toplamı ve toplam ücret geliri açısından ayrı sınırlar bulunmaktadır.
Gelir vergisi hesaplama aracı kesin sonuç verir mi?
Araçlar genel hesaplama mantığını gösterir. Bordro, istisna, teşvik, engellilik indirimi, özel kesinti ve işveren uygulamaları nedeniyle resmi sonuç farklı olabilir.
Gelir vergisi dilimleri her yıl değişir mi?
Evet. Dilim tutarları yeniden değerleme ve mevzuat düzenlemeleri doğrultusunda yıllara göre güncellenebilir.
Ücret dışı gelirlerde tarife farklı mıdır?
Tarifenin bazı eşikleri ücret gelirleri için farklı uygulanabilir. Ticari, serbest meslek, kira ve diğer gelir unsurlarında beyan ve matrah kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.
Gelir vergisi hesabınızı şimdi yapın
Matrahınızı girin, ilgili vergi dilimlerini ve yaklaşık toplam vergi tutarını hızlıca görün.